وقتی صحبت از اُفت تحصیلی می شود منظور تکرار پایه ی تحصیلی در یک دوره ، ترک تحصیل پیش از پایان دوره ی تحصیل است.به عبارت دیگر اُفت تحصیلی شامل جنبه های مختلف شکست تحصیلی چون غیبت مطلق از مدرسه ، ترک تحصیل قبل از موعد مقرر ، تکرار پایه ی تحصیلی نسبت میان سنوات تحصیلی دانش آ موز و سال های مقرر آموزش ، کیفیت نازل تحصیل دانش آموزان در مقایسه با آن چه که باشد و کسب محفوظات به جای معلومات (روش رایج در مدارس).

منظور از افت تحصیلی کاهش عملکرد تحصیلی و درسی دانش آموز از سطح رضایت بخش به سطح نامطلوب است. توجه به تعریف نشان می دهد که مقایسه ی سطح عملکرد تحصیلی قبلی و فعلی دانش آموز بهترین شاخص افت تحصیلی است. زمانی می توان از افت تحصیلی  صحبت کرد که فاصله ی قابل توجهی  بین توان استعداد بالقوه و توان بالفعل فرد در فعالیت های درسی و پیشرفت تحصیلی مشهود باشد.

تاریخچه ی افت تحصیلی:

افت تحصیلی یکی از مسائل آموزش و پرورش است که در سال های متمادی نظام آموزش و پرورش با آن سر و کار داشته و از دیرباز افت تحصیلی دانش آموزان در مدارس مد نظر سیاستگذاران ،برنامه ریزان آموزش و پرورش ، مسئولان آموزشی و خانواده ها بوده و همگی از خسارات ناشی از افت تحصیلی دانش آموزان در جنبه های مادی و انسانی آن آگاهی داشته اند.

به نظر می رسد افت تحصیلی به مفهوم عام آن از گذشته ی دور حتی دوره ی باستان و نیز از صدر اسلام در ایران و جهان وجود داشته است امـّا مبحث افت تحصیلی به معنی خاص آن یعنی ناکامی در تحقق انتظارات آموزشی و شکست در موفقیت های تحصیلی در صـد سال اخیر در ایران و چند قرن اخیر در جهان به وجود آمده است.

علت شناسی افت تحصیلی:

الف)عوامل فردی؛  شامل هوش،توجه ودقت، انگیزه و نارسائی های جسمی.

هوش:هوش یکی از عناصر مهم در موفقیت تحصیلی است.وقتی افراد از بهره ی هوشی متفاوتی برخوردارند طبیعتاً نتایج مختلفی هم در یادگیری می گیرند.

توجه و دقت: اولین شرط یادگیری هر مطلبی و به خصوص درس توجه کافی به آن است. بدیهی است اگر دانش آموز به مطلب یا موضوع درسی توجه و دقت ننماید آن را یاد نمی گیرد.

انگیزه: در واقع انگیزه ،موتور حرکت هر شخصی است که باعث می شود وی با پشتکار وتلاش فراوان به مطالعه و فراگیری دروس خود بپردازد.نبود انگیزه باعث ایجاد این معضل (افت تحصیلی)می گردد.

نارسائیهای جسمی: دانش آموزانی که از نظر جسمی بنیه ی ضعیفی دارند و از سلامت عمومی بی بهره اند و از ناتوانی هایی چون: ضعف در بینایی،شنوایی،ناراحتی های حسی- حرکتی رنج می برند،مسلمآً به تدریج دچار افت تحصیلی می شوند.

ب)علل خانوادگی: شامل روابط خانوادگی سرد و نا به هنجار، فقر مالی و اقتصادی فقر فرهنگی والدین و           حتی فقدان والدین از جمله ی این علل به شمار می آیند.

ج)علل آموزشی مدارس:  شامل شیوه ی  تدریس معلم ،  برنامه ی درسی ، ارزیابی  نادرست کادر آموزشی( به خصوص معلمان) از عملکرد دانش آموزان و کمبود معلم مجرب و کار آزموده و علاقه مند به تدریس (مشکل بزرگ جامعه ی امروز) می باشد.

امید است با شناخت اُفت تحصیلی و علل آن ؛ دانش آموزان ، والدین و کادر آموزشی مدارس در جلوگیری از پدید آمدن این معضل اهتمام بورزند.

                                     فرمسک رشیدی